زبان شناسی همگانی
درباره وبلاگ


سایت زبان شناسی همگانی در جهت گسترش و معرفی رشته زبان شناسی همگانی آغاز به کار کرد
rezasalimi18@yahoo.com

مدیر وبلاگ : رضا سلیمی
مطالب اخیر
نویسندگان
چهارشنبه 22 بهمن 1393 :: نویسنده : رضا سلیمی

جامعه پذیری و گویش (فارسی گویان دزفول)  نسیم خواجه‌زاده

در نتیجه­ ی فرایند جامعه پذیری، کنشگر اجتماعی با ارزشها و هنجارهای جامعه­ی خود آشنا می شود( رفیع پور، ۱۳۸۵: ۳۰۵).  هر جامعه برای انتقال آموزه های خود به زبان نیاز دارد و نقش بی بدیل زبان در این فرایند بر کسی پوشیده نیست. اما آیا فرایند جامعه پذیری کسانی که در موطن خود به گونه ای دیگر سخن می گویند روند دیگرگونه ای طی می کند؟

آیا کسانی که گویشی متفاوت با پدران و مادران خود دارند، حاملان فرهنگی متفات با نسل پیشین خود هستند؟ آیا این تفاوت تمایز خاصی را برای آنها به دنبال دارد که همزمان فشاری بر دیگران وارد می آورد؟

در کتابهای بنویسیم ابتدایی، از بچه ها خواسته می شود ضرب المثل محلی پیدا کنند یا معادل محلی کلمات داده شده را پیدا کنند و بنویسند این کار البته به کمک والدین بالاخص مادر انجام می گیرد ، برخی این کار را با خنده­ای از سر شرم انجام می دهند، گویی زبان محلی چنان ارزش رسمی ندارد که در کتابی درسی بیاید، اما مطیع بودن در برابر اقتدار برنامه درسی(بولز و گین تیس،1977) جای چون و چرا باقی نمی گذارد، برخی دیگر مخالفت می کنند و قسمتهای مذکور را سفید می گذارند، مادران مخالف دو دسته اند، دسته اول خود به لهجه­ی دزفولی صحبت می کنند و دسته دوم خودشان هم فارسی صحبت می کنند. دسته اول مخالفان نمی خواهند فرزندشان مانند خودشان شود و دسته دوم هم می خواهند فرزندشان همچون خودشان ویژگی های متمایز زبانی اش را حفظ کند.تمایزی که موقیعت اجتماعی ایشان را می نمایاند(بودریو،1390: 163).البته اینان در عین حال تحت خشونت نمادین هستند. خشونت نمادین، نوعی از خشونت است که با همدستی ضمنی کسانی که این خشونت بر آن‌ها اعمال می‌شود و نیز کسانی که آن‌را اعمال می‌کنند، انجام می‌شود؛ زیرا هردو گروه، نسبت به اعمال آن، آگاهی ندارند(بوردیو،1387: 25). بله این مادران و کودکان تحت خشونت نمادین زبان معیار قرار دارند.

از همین رو،  مریم که خودش با گویش دزفولی صحبت می کند می گوید:

" به دخترم گفتم این قسمت رو سفید می ذاری به خانمشون هم گفتم من نمی خوام دخترم یک کلمه دزفولی یاد بگیره، خودمم متنفرم از اینکه دزفولی حرف می زنم به مامانم هم همیشه می گم چرا بام دزفولی حرف زدی که یاد بگیرم؟خانمشون میگه من چیکار کنم کتابشون ازشون میخواد."

مینا مادر دیگری است که لباس پوشیدنش با مادران دیگر متفاوت است، شغلش به گونه ای است که مدام به کشورهای دیگر سفر می کند و مادر همسرش بیشتر از بچه ها نگهداری می کند، فارسی صحبت می کند و با اینکه نام فامیلی خودش و همسرش نشان می دهد که از خانواده های قدیمی و شناخته شده­ی دزفولی هستند می گوید:

 "خیلی از برخورد معلمش بدم می آد، سمانه اومده میگه ضرب المثل دزفولی می  خوام، خوب من بلد نیستم، مامان اینا هم 40 ساله دزفول نیستن که من بپرسم، معلمش میگه از همسایه هاتون بپرس از فامیل بپرس، حالا من باید دوره بیفتم ضرب المثل دزفولی پیدا کنم؟"

این داستان برای دهه شصتی ها شکلی متفاوت از دهه هفتاد یا هشتاد دارد، فارسی صحبت کردن دهه هشتادی ها امری شایع است که عموم بچه های مدرسه رو را در بر دارد. اما دهه شصت تعداد کسانی که دزفولی را نمی دانستند یا می فهمیدند اما سخن­وریش را نمی توانستند ، انگشت شمار بود، البته­ نکته­ی مهم تفکیک ناتوانان واقعی از وانمود کنندگان به ناتوانی بود[1].

سمن  که متولد 60 است و فارسی صحبت می کند از دوران خودش می گوید:

اون موقع من نمی فهمیدم این یه امتیازه نسبت به دیگر دوستام، یا حداقل اونا احساس می کنن که من نسبت به اونا این امتیاز رو دارم، وقتی 10 سالم بود دوستی داشتم که زمانی که هفده ساله شدم بعد از یه قهری طولانی به من گفت باید یه چیزی بت بگم من تو خونه دزفولی حرف می زنم نه فارسی و این چه بار بزرگی رو شونه های اون بود بعد از اون معنی خیلی چیزها برام روشن شد، خیلی از بچه ها هم بعد از مدتی تصمیم گرفتن به فارسی حرف زدن و دیگه فارسی حرف می زدن اما این برای من همیشه عجیب بود مثل اینه که همیشه داری نمایش بازی می کنی."

تمایزی که اثر صحبت کردن سلیس فارسی برای عده ای ایجاد می شود، باعث می شود وانمود کنند که خیلی از کلمات دزفولی را متوجه نمی شوند یا اگر متوجه می شوند قادر به تلفظش نیستند. در حالی که20- 30سال زندگی در این فضا این فرضیه را بسیار نامحتمل می کند،که فرد نتواند به صورت تقلیدی یک جمله دزفولی را ادا کند، این مساله زمانی خیلی مشخص می شود که کسانی که فارسی صحبت می کنند، ماجرایی را تعریف می کنند که لازم است اصطلاح خاصی را از زبان کسی بگویند که با آنها دزفولی صحبت کرده­است. راه حل بسیاری در این موارد، آهنگ فارسی دادن به آن عبارات دزفولی در صحبت کردن است.

شادی که تا 22 سالگی دزفولی صحبت کرده اما پس از ازدواج فارسی صحبت می کند می گوید:

"مادر شوهرم بام فارسی حرف می زد، بچه های خودش هم تو خونشون فارسی حرف می زدن، مامانم هم می گفت دیگه باید فارسی صحبت کنی، با شوهرم هم همیشه فارسی حرف می زنم فقط با یکی دو دوست قدیمی که ممکنه سالی یه بار یا دوسالی یه بار ببینمشون، دزفولی حرف می زنم."

وقتی از او می پرسم شوهرش دزفولی بلد است یا نه می گوید:

" اونم با بقیه دزفولی حرف می زنه اما با من فارسی حرف می زنه."

سمن اما می گوید:

"شوهرم و خونوادش در برابر فارسی حرف زدن من مقاومت می کنن، جالبه که تو فامیلشون با اون عده ای از دخترا که تو نوجوونی یا جوونی تصمیم گرفتن  فارسی حرف بزنن ، فارسی صحبت می کنن، اما با من دزفولی حرف می زنن و من فارسی جواب میدم یا برعکس، حتی اگه حواسشون نباشه و فارسی حرف بزنن سریع اصلاحش می کنن و دزفولیش می کنن، شاید پیامشون اینه که به نظر ما تو تفاوتی نداری و حاضر نیستم به خاطر تو به خودمون زحمتی بدیم، از اونجا اینو میگم که قبلا وقتی شوهرم ازم می پرسید معنی این کلمه دزفولی را می دونی قبل از اینکه من جواب بدم، یکی از خواهرشوهرام به صورت طعنه آمیزی جواب می داد که معلومه می دونه مگه ممکنه کسی دزفولی باشه  و تو دزفول زندگی کنه و ندونه مگه کجاییه؟حتی شوهرم هم 98 درصد مواقع با من دزفولی حرف می زنه اوایل خیلی ناراحت می شدم الان اما اصلا برام مهم نیست شاید خوشحال هم بشم."

آزاده می گوید:

"من برعکس بعضی دوستام که تو مدرسه فارسی حرف می زدن و تو خونه دزفولی، شروع کردم تو خونه فارسی حرف زدن که لهجم بهتر شه و تو مدرسه دزفولی حرف می زدم."

سمن می گوید:

"یه چیزی که ممکنه جالب باشه براتون، اینه که من بچه که بودم خودمو وقتی می خواستم بزرگ تصور کنم تو ذهنم دزفولی حرف می زدم یا در نقش یه آدم بزرگتر در برابر عروسکم دزفولی حرف می زدم، یه نکته دیگه اینکه گرچه بین دخترا فارسی حرف زدن یه جور کلاس بود ولی برا پسرا سوسول بازی و عجیب غریب بودن تلقی می شد شاید برا همین بود که برادرم از 15 سالگی شروع کرد به دزفولی حرف زدن و به دنبال اون بقیه پسرای فامیل هم همین کارو کردن.البته الان دیگه قضیه فرق کرده."

سمن ادامه می دهد:

"ما فارسی حرف می زدیم ولی بزرگترها دزفولی، این یه خوبیایی داشت و یه بدیایی. در کل این قضیه باعث میشد که دنیای بچه ها از دنیای بزرگترها با خطوط مشخص زبانی منفک بشن و اینجوری خط و مرزها کاملا مجزا بودن.بچه ها تو عالم بچگی خودشون بودن و به خیلی از مسائل ورود نمی کردن، اما بدی این مساله این بود که ما اینجوری در خیلی از زمینه ها بزرگ نشدیم و چیزهایی رو که باید یاد نگرفتیم، یعنی مهارتهای کلامی و به دنبال اون مهارتهای  رفتاری ما نسبت به بچه های دیگه کمتر رشد کرد، مثلا نحوه تسلیت گفتن، تبریک گفتن و اینا، یا اینکه من هنوز نمی دونم تو دزفول مراسم ختم چه جوره چه زمانی خانما باید برن و کی تموم میشه و از این حرفا، یعنی تو این موارد باید دنبال بقیه راه بیفتم.بعدا فهمیدم خیلی از دوستام، مسائل جنسی رو تو صحبتهای مادر و خاله هاشون فهمیدن، اونا هم تو این جمعها به رسمیت شناخته می شدن، اما در مورد ما اینجور نبود، البته شاید تنها فاکتور زبان نبوده و کلیت تربیت خانواده در این باره مهم بوده و فارسی حرف زدن با بچه ها هم درون همین کلیت قرار می گرفته که زمان ما هم معدود خانواده هایی بودن که با بچه هاشون فارسی حرف می زدن."

نتیجه گیری:

زبان، یکی از ابزارهای عمده­ی انتقال ارزش­ها و هنجارها به نسل بعدی است. اما نسلی که به زبانی متفاوت با منابع تربیتی خویش سخن می­گوید، شکاف و گسستگی را تجربه­ می­کند که  بر پایه­ی مولفه­ها و عناصر گوناگونی بنا شده است. چنین نسلی نه تنها در پاره ای موارد با فرهنگ خویش بیگانه است، بلکه به گونه­ای آگاهانه نیز در پی این بیگانگی است و آن را خوش می­دارد.او که با زبان دیگری سخن می­گوید در حاشیه­ی فرهنگ مادری خویش می­زید. در حاشیه زیستنی، که از اتفاق برای او تمایز خاصی را در پی دارد. خشنونت نمادینی که گویش معیار(فارسی-تهران) بر گویش­ های دیگر فارسی(لهجه­ی دزفولی) وارد می­کند، کنش­گران اجتماعی  را بر آن می دارد تا خود را به زبان معیار نزدیک سازند و گاه در این امر تا جایی پیش روند که پیوندهای زبانی گذشته­ی خویش را انکار ­کنند. گویش­ورانی که مهاجرت کرده­اند و ساکن تهرانند البته در این میانه، موقعیت ممتاز خویش را نسبت به هم­شهری­های دیگر خود ثابت کرده­اند. اما دیگرانی که در شهر خویش ساکنند، هم اگر آب دریا را نمی­توانند بکشند، به قدر تشنگی که می­توانند از آن بچشند.

منابع:

بوردیو، پیر؛1387، درباره تلویزیون و سلطه ژورنالیسم، ترجمه ناصر فکوهی، تهران:آشیان.

بوردیو، پی­یر، 1390، تمایز: نقد اجتماعی، قضاوت‌های ذوقی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: انتشارات ثالث.

رفیع پور،فرامرز،.(1385)،. آناتومی جامعه، تهران: سهامی انتشار

Bowles, Samuel and  Herbert Gintis , 1977, Schooling in Capitalist America: Educational Reform and the Contradictions of Economic Life ,New York, Basic Book

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
چهارشنبه 9 بهمن 1398 06:05 ب.ظ
Saved as a favorite, I like your web site!
جمعه 4 بهمن 1398 09:12 ب.ظ
That is a really good tip particularly to those new to
the blogosphere. Brief but very accurate info…
Appreciate your sharing this one. A must read post!
چهارشنبه 2 بهمن 1398 06:13 ب.ظ
Pretty! This was a really wonderful article. Thank you for supplying these details.
چهارشنبه 25 دی 1398 10:45 ق.ظ
I am sure this post has touched all the internet users, its really
really good piece of writing on building up new web site.
سه شنبه 24 دی 1398 09:16 ق.ظ
What's up, constantly i used to check webpage posts here early in the morning, as i enjoy to find
out more and more.
دوشنبه 23 دی 1398 09:36 ب.ظ
Greetings! Very useful advice within this post! It’s the little changes that make the most important changes. Thanks a lot for sharing!
سه شنبه 17 دی 1398 05:53 ق.ظ
Very nice post. I simply stumbled upon your weblog and wished to mention that I've really enjoyed surfing
around your blog posts. After all I will be subscribing in your rss feed and
I hope you write again soon!
دوشنبه 16 دی 1398 02:09 ب.ظ
Hello there! Do you know iif they make any plugins to safeguard against hackers? I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any recommendations?
جمعه 13 دی 1398 05:08 ب.ظ
This is a topic that’s near to my heart… Cheers! Where are your contact details though?
جمعه 13 دی 1398 08:28 ق.ظ
If some one desires expert view on the topic of blogging and site-building after that i suggest him/her to go to see this website, Keep up the
good job.
دوشنبه 9 دی 1398 07:00 ب.ظ
My brother recommended I may like this web site. He was once entirely right. This post actually made my day. You can not believe simply how a lot time I had spent for this information! Thanks!
سه شنبه 3 دی 1398 04:43 ب.ظ
Hello every one, here every person is sharing such experience, so it's nice to read this website, and I used to go to see this weblog everyday.
دوشنبه 25 آذر 1398 10:26 ق.ظ
Heya i'm for the first time here. I came across this board
and I in finding It really useful & it helped me out much.
I hope to offer something back and help others such as you helped me.
شنبه 23 آذر 1398 12:57 ق.ظ
Hmm it looks like your blog ate my first comment (it was extremely long) so
I guess I'll just sum it up what I had written and say, I'm thoroughly enjoying
your blog. I too am an aspiring blog writer but I'm still new to the whole thing.
Do you have any helpful hints for rookie blog writers?
I'd genuinely appreciate it.
دوشنبه 18 آذر 1398 06:39 ب.ظ
Download ringtones, message tones, alert tones etc... Free mobile ringtones for all type of phones, shared and submitted by our users. Choose from over 41000 ringtones uploaded under various categories. Get the latest ringtones in mp3 file format and set the coolest, trendiest tone as your mobile ringtone.<br>

<a href=https://dolotnuthietke.com>oppo f9 pro ringtone download mp3</a>
<a href=https://dolotnuthietke.com>redmi note 4 ringtone download mp3</a>
<br>

Access unlimited number of ringtones and download them with out sign up or registration. Surveys reveal that more than half of the mobile phone users between 15 to 30 years of age download ringtones at least once. To upload and share your collection of ringtones with other, click the 'Upload Ringtone' button and submit .mp3 files under 2MB in size.<br>

<a href="http://www.arezohaa.ir/post/6441/">iphone ringtone download mp3</a>
43b17b8
دوشنبه 11 آذر 1398 11:20 ق.ظ
You could certainly see your expertise within the article you write.

The world hopes for more passionate writers such as you who aren't afraid to say
how they believe. All the time follow your heart.
یکشنبه 10 آذر 1398 03:37 ب.ظ
certainly like your web-site however you have to take a look at the
spelling on several of your posts. Several of them are rife with spelling problems and I
to find it very bothersome to tell the truth however I'll surely come
back again.
سه شنبه 5 آذر 1398 06:30 ب.ظ
Very soon this web page will be famous among all blogging visitors, due to it's fastidious
content
یکشنبه 3 آذر 1398 05:38 ق.ظ
What's up, just wanted to say, I enjoyed this blog post.
It was funny. Keep on posting!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
 
 
 
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو